Wat ging er mis met het Koningslied?

De afgelopen keer bij de De Wereld Draait Door was Joop van de Ende aanwezig en hij vertelde dat het Koningslied van John Ewbank wel door moest gaan omdat er hele klassen schoolkinderen al aan het oefenen waren. Sure! Verder gaf hij aan dat zeker 60% van de mensen het wel een mooi lied vond. Sure!

Wat Joop aan het doen was, was een stukje damage control. Schade die ontstaan was door het nemen van verkeerde beslissingen en door het feit dat niemand later aan de rem had getrokken. Ali B. gaf bijvoorbeeld aan dat hij wel zijn twijfels had, maar omwille van de lieve vrede zijn ego opzij had gezet. Wat een prachtig voorbeeld van Groupthinking!

Groupthink is a psychological phenomenon that occurs within a group of people, in which the desire for harmony or conformity in the group results in an incorrect or deviant decision-making outcome. Group members try to minimize conflict and reach a consensus decision without critical evaluation of alternative ideas or viewpoints, and by isolating themselves from outside influences.


Loyalty to the group requires individuals to avoid raising controversial issues or alternative solutions, and there is loss of individual creativity, uniqueness and independent thinking. The dysfunctional group dynamics of the "ingroup" produces an "illusion of invulnerability" (an inflated certainty that the right decision has been made). Thus the "ingroup" significantly overrates their own abilities in decision-making, and significantly underrates the abilities of their opponents (the "outgroup").

Soms kom ik dat ook tegen in scholen. Het management die een beslssing neemt waarvan mensen zich afvragen of dat wel de juiste is en (al dan niet terecht) hun mond houden. Maar ook als het bijvoorbeeld gaat om leerlingen die zich slecht gedragen. Soms is er ineens een sfeer dat het zo niet langer kan en dat die leerling per direct weg moet.  De onderbouwing is vaak zwak, het gaat meer om gevoel dan om de feiten en tegenspel wordt niet geduld. In zo'n leerlingoverleg zie je het dan ook gebeuren. Mensen beginnen te twijfelen en passen hun mening aan de groep aan.

Soms moeten kinderen van school. Voor hun eigen veiligheid en voor de veiligheid van anderen. Dat is een hele ingrijpende keuze Juist omdat ie keuze zo ingrijpend is voor de leerling en de klas, mag deze beslssing nooit, maar dan ook nooit een gevolg zijn van groupthink.

Naar aanleiding van aflvering van Pauw en Witteman, hier nog een overzicht van de tekst van het Koningslied.

Klopt dit beeld?

Ik kwam net op linkedin dit plaatjes tegen met daaronder een stukje over hoe je snel goede beslissingen kunt nemen.

Ik vind het een mooi beeld en het deed mij denken aan de een computergame dat ik destijds uuuuren heb gespeeld. Doom. Vooral het laatste level was lastig want dan kwam je tegenover CyberDemon te staan en die is vrij taai. Niet kapot te krijgen.

Doom speelde zich af in een labyrint-achtige kolonie op mars. Als snel leerde je dat om niet verdwaald te raken je het beste altijd bij splitsing of een zijdeur altijd naar rechts te gaan (of altijd naar links) op die manier kon je altijd de weg terugvinden én vroeg of laat kwam je toch langs alle mogelijke ruimtes.

Hebben docenten ook zulke strategieën tot hun beschikking? Zijn er strategieen te bedenken die er voor zorgen dat je uiteindelijk bij je doel uitkomt, ook al kan de weg lang en moeilijk zijn? Is er één best-practice die je altijd en overal kunt toepassen?

Ik weet het niet. De reden dat ik twijfel is omdat de analogie van het labyrinth wel mooi is voor het doorlopen van de keuzeprocessen is, maar voor onderwijzers op twee punten te kort schiet:

1. Doelen. Je loopt door een labyrint heeft een duidelijk doel, de uitgang vinden. Bij onderwijs is dat niet het geval. Ook al wil de politiek graag massaproduktie en volledig eenvormige kinderen afleveren na de schooltijd. De vraag is of dat kan en zelfs of dat echt wenselijk is. Willen we wel twee miljoen precies dezelfde mensen hebben die precies hetzelfde denken en doen en over precies dezelfde sterke en vooral ook zwakke kanten beschikken? Lijkt mij niet. Diversiteit is kracht!

2. Statisch beeld. De enige die beweegt in een labyrint is de bezoeker. De rest is statisch. In het echte leven is dat niet zo. Doelen veranderen. Nieuwe mogelijkheden ontstaan, wegen worden afgesloten. Keer op keer veranderen de spelregels. Dat maakt zaken minder voorspelbaar, maar misschien wel leuker.

Aan de andere kant is er wel een constante. Dat ben jijzelf. Hoe een altijd winnede strategie er precies uit ziet weet ik niet, maar ik denk wel dat ie een aantal van de onderstaande elementen zal bevatten:

Wat niet stuk is, hoef je niet te maken
Als er iets werkt, ga er dan meer door
Als er iets beter werkt, doe er dan meer van
Als er iets niet werkt, doe dan iets anders

theorie van de Shazer en Berg (1995);


God, schenk mij de kalmte om te aanvaarden
wat ik niet kan veranderen,
moed om te veranderen wat ik kan veranderen,
en wijsheid om tussen deze twee onderscheid te maken.
Niet mijn, maar uw wil geschiede.

Mooi gebed (herkomst onduidelijk)

Dit is het 'wat'. Het 'hoe' is een stuk lastiger. Hoe doe je dat de feiten zomaar accepteren? Leerlingen die zich misdragen waardoor jij je baan dreigt kwijt te raken of je bent geen kennis aan het over dragen, maar alleen maar politie-agent aan het spelen. Hoezo onvoorwaardelijk accepteren? Daar kom ik een volgende keer op terug.

5x persoonlijke kracht in moeilijke omstandigheden

Hoe goed je ook bent, hoeveel tijd je ook besteed in je voorbereiding, hoe sensitief je ook bent en hoe enthousiast, je zult vroeg of laat met de klas of met een leerling in een lastige situatie terechtkomen. Leerlingen en leraren hebben nu eenmaal op korte termijn andere belangen. Bovendien zitten leerlingen op de middelbare school vaak tjokvol hormonen en een gevoelsleven dat alle kanten uitvliegt met alle heftige en (soms irrationele) emoties van dien.
Overal waar mensen samenwerken komen lastige situaties dit voor, maar juist als je voor de klas staat is, is het ongelofelijk belangrijk hoe je daar mee omgaat. Nog veel belangrijker dan in andere beroepen.

Je staat voor de groep en dus moet je meteen beslissen. Je kunt niet zoals een gemiddelde werknemer er eens goed over nadenken hoe je het e.e.a gaat aanpakken.

Daarnaast bepaalt de manier waarop je het probleem hier en nu oplost voor een heel groot gedeelte in hoeverre leerlingen jou durven te vertrouwen en dat bepaalt weer je succes als leraar.

Kortom: Je zit in een situatie met grote vaak negatieve emoties, er is nauwelijks tijd om een beslissing te nemen en de consequenties zijn groot! Wat helpt?

Dit helpt:

5 Strategies for Personal Empowerment in Difficult Situations

When you find yourself in situations where you are exposed to negative energies over which you have no control, remember that you can control your own sources of positive energy if you so choose. Here are some ideas.

1 Look for the good that does exist. Feel grateful for it. When you deliberately look for good, you will find it. When you focus on negatives, you’ll find it. Wouldn’t you rather have a steady diet of good energies? They will help you more effectively cope with the challenges.

2 Avoid reacting to others and taking their behaviors personally. Pia Mellody, author of Facing Codependence, once said that people’s reactions have more to do with them and their history than they do with you, unless you’ve been offensive. So, observe others and wonder about their behaviors, but know that what you’re getting from them could have absolutely nothing to do with you.

3. Stay in your own power by remaining calm even when others are not. “Shut your mouth and breathe,” is another of my favorite reminders from Pia Mellody. Doing that will help you stay grounded and avoid saying or doing anything you might regret later.

4 Ask for what you need from people who are capable of giving it to you. If you don’t ask, the answer is always no. Only you know what you need. And, it is empowering to respectfully make your needs known.

5 Don’t make requests of people who are incapable of responding appropriately to your requests. That’s a setup for disappointment and will only fuel your anger.

bron: http://www.lifehack.org/articles/lifehack/5-strategies-for-personal-empowerment-in-difficult-situations.html

The art of War

Hoe je over je klas denkt, bepaalt welk gedrag van je leerlingen ziet en hoe je dat interpreteert. Je kunt de klas als een tuin zien waar kennis en vaardigheden worden gedeeld en waar talenten en competenties tot bloei komen. Je kunt de klas als een machine zien, waarin iedereen een radartje is en ieder zijn eigen bijdrage heeft aan het grotere geheel. Je kunt de klas als een dorp zien, een kleine samenleving waarin iedereen een plekje moet zien te vinden.
Geen enkele beeld is juist of volledig, maar maakt wel bepaalde facetten en verbanden in de klas zichtbaar, vergelijkbaar met verschillende soorten brillen die je op kunt zetten.
De klas als strijdtoneel is een gevaarlijk beeld. Kinderen zijn geen vijanden en de les is geen veldslag. Het is een beeld waar je snel in blijft hangen en vaak leidt tot de wens en overtuiging dat kinderen maar weer strenger gestraft moeten worden. Erg onhandig om het nog maar niet over het etische aspect te hebben.
Toch kan je met dit beeld een aantal aspecten van lesgeven heel goed illustreren.

De kunst van het oorlogvoeren is een standaardwerk over de strategie van het oorlogvoeren, geschreven door de Chinese generaal Sunzi (of Sun Tsu) rond 500 voor Christus. Het wordt beschouwd als het oudst bekende boek over oorlog en strategie. In 13 korte hoofdstukken beschrijft de auteur de oorlogvoering op een zodanige manier, dat strategen en generaals het nog steeds gebruiken.

Een aantal uitspraken die in het boekje uitgewerkt worden, spreken mij erg aan omdat je ze ook heel goed in een klasse-omgeving kun toepassen. Hieronder volgen er drie.

- Gebruik directe manoeuvres om met de vijand in contact te komen en de indirecte om de overwinning te behalen.
- Indirecte manoeuvres zijn, wanneer juist toegepast, eindeloos als hemel en aarde en onuitputtelijk als rivieren en zeeën. Ze komen op en gaan onder als de zon en de maan. Ze verstrijken en keren terug als de seizoenen.

Ik denk dat dit ook bij lesgeven geldt. Je handelen in de klas valt onder directe manoeuvres. Je vertelt, je luistert, je geeft opdrachten, je kijkt, je loopt. Het zijn allemaal handelingen om in contact te komen met je leerlingen zodat je je informatie kunt overdragen. Maar de mate waarin je daarin succesvol bent hangt voor het grootste gedeelte af van je manoeuvres of handelingen voor- en na de lessen.
Als je weet wat je wilt, je weet wat je leerlingen willen, kunnen, nodig hebben dan kun je je aanpak bepalen en daarmee ga je aan de slag en win je uiteindelijk de slag. Het zijn dus allemaal activiteiten die indirect zijn, maar wel belangrijk.


Wie als eerste op het slagveld is en de vijand afwacht is uitgerust; degene die later komt en zich in de slag moet haasten is vermoeid. Daarom bewegen bedreven krijgers de vijand en laten zich niet door de vijand bewegen.

Dit kom ik regelmatig tegen in klassen waar het niet goed gaat. De leerlingen liggen onderuit in hun bankje, babbelen met elkaar, maken zo nu en dan een geintje. Er is er in zo’n klas dan precies één persoon die ontzettend zijn best doet en hard aan het werk is en dat is de leerkracht. Interventies moeten daarom er altijd op gericht zijn om de leerlingen weer in beweging te krijgen. Maar hoe krijg je leerlingen in beweging? Wel de eerste stap is in ieder geval kennismaken met je leerlingen. Wat vinden zij belangrijk? Daarbij zijn we bij het volgende punt.


• Wie de vijand kent en zichzelf zal in honderd veldslagen niet in gevaar zijn;
• Wie de vijand niet kent maar zichzelf wel, zal soms winnen en soms verliezen;
• Wie de vijand niet kent en zichzelf niet, zal iedere slag in gevaar zijn.

Zo riep een leerling tegen mij, een meisje van een jaar of 16: “Hee mafkees!” toen ik de klas in kwam. Ik was verbijsterd. Hoe moest ik hier nu op reageren? Boos? Moest ik paal en perk stellen aan dat brutale gedrag? Hoe ga ik dat doen dan?
Natuurlijk vroeg de klas zich dat ook af en het werd helemaal stil. De spanning was te snijden.
Tot ik mij realiseerde dat ik in een mail had gelezen dat dat meisje een tijdje in een extern opvangtehuis had gezeten en dat ze binnenkort weer terug zou komen op school. Wou ze misschien laten zien op haar (wat rottige manier) dat ze weer terug was?
Ik antwoordde: “Ik vind het niet leuk dat je mij mafkees noemt, maar wat goed dat je er weer bent. We hebben je gemist!” Ze knikte, meteen was de spanning verdwenen en konden we beginnen met de les. (Mooi voorbeeld toch? Met al die andere situaties dat ik precies het verkeerde zei en deed met alle desastreuse gevolgen van dien, kan ik wel een boek vullen, maa rben ik toch minder trots op :) )

In April 1972, bamboo slips versions of Sun Zi Bing Fa and Sun Bin Bing Fa were discovered in the No.1 Tomb of the Han Dynasty (206BC-220AD) in the Yinyue Mountain in Linyi, Shandong Province